Если Вы не видите татарские буквы - скачайте и установите шрифт Arial Tat
Серле сандык


Соя – килђчђк ризыгымы?


Соћгы вакытларда соя еш телгђ алына башлады. Аныћ нинди њсемлеккђ охшавы џђм аннан ђзерлђнгђн продуктлар турында сљйлђсђгез иде.
Дилђ.
Актаныш районы



Соя – борчакка охшаш берьеллык кузаклы культура. Аныћ љстенлеклђре ђйтеп бетергесез књп. Ул башка њсемлеклђр сыман клетчаткага гына тњгел, аксымга да гаять бай. Мђсђлђн, 1 кг соя аксым књлђме буенча 3 кг бозау итенђ, 5 кг ипигђ, 2 кг эремчеккђ, 1,3 л сљткђ яки 80 тавык йомыркасына бђрабђр. Соя аксымы њзенећ биологик кыйммђте буенча терлек аксымына бик охшаш. Терлек аксымы кебек кандагы холестерин књлђмен арттырмаганлыктан, сђламђтлек љчен соя файдалырак та ђле. Соялы гуляш ит белђн пешерелгђненнђн џич аерылмый.
Соя – витаминнар џђм май кислоталары белђн "туенмаган" минераль матдђлђргђ дђ бик бай. Аныћ составында бигрђк тђ калий, кальций, фосфор џђм тимер тозлары књп. Йљрђк-кан тамырлары, нерв системасы авыруларыннан, анемиядђн ќђфаланучыларга, физик нагрузкага дучар булган, шул ук вакытта диетада утырырга мђќбњр спортчыларга, шулай ук ит ашамаучы вегетарианнарга соя ризыклары ашарга тђкъдим ителђ.
Соядан соя сљте, соя эремчеге (тофу), соя пастасы (мисс), сыр (суфу), соя соусы, кефир, йогырт, тућдырма, каймак, эретелгђн сыр џђм башка ризыклар ђзерлђргђ мљмкин. Шућа књрђ дђ организмнары лактоза кабул итђ алмый торган кешелђр љчен соя искиткеч љстенлеккђ ия.
Терлек аксымы ќитмђњ проблемасын да соя хђл итђргђ мљмкин. Бђлки, якын килђчђктђ сыер-сарыклар шашлык яки ит кисђге сыйфатында тњгел, ђ гадђти кыргый хайваннар буларак џђм хђзергедђн шактый азрак књлђмдђ болында њлђн чемченеп йљрерлђр. Соя продуктларыныћ иткђ караганда шактыйга арзан булуы да зур ђџђмияткђ ия.
Ђ менђ сояныћ нинди тискђре сыйфатлары бар соћ? Аны берђњлђр бљтенлђй дђ авызларына каба алмаска, ђ икенчелђр исђ аз гына књлђмдђ ашый алырга мљмкиннђр. Моннан тыш, књплђрне соя продуктлары тышына "генетик њзгђртелгђн" дигђн язу сагайта. Чынлап та, галимнђр ђлегђ генетик њзгђртелгђн ризыкларныћ организмыбызга ни дђрђќђдђ йогынты ясавын яки ясамавын ђйтђ алмыйлар ђле. Ђгђр шиклђнђсез икђн, тышына "генетик њзгђртелгђн компонентлар кертелмђгђн" дигђн язулысын сайлый аласыз.